AİLE HUKUKU, BOŞANMA HUKUKU, BOŞANMA VE AİLE HUKUKU

Boşanma sırasında tarafların en çok merak ettiği konulardan biri de evlilik boyunca edinilen malların nasıl paylaşılacağıdır.

“Evlilik sırasında ev aldık, boşanınca evin yarısı benim mi?”

“Araba eşimin üzerine kayıtlı ama evlilik sırasında alındı. Ben de hak sahibi olabilir miyim?”

“Eşim çalıştı, ben çalışmadım. Buna rağmen mal paylaşımında hakkım var mı?”

“Evin alınmasına ben de para verdim. Verdiğim parayı geri alabilir miyim?”

“Evlilikten önce alınan bir mal üzerinde hakkım olabilir mi?”

Bu soruların cevapları her dosyada aynı değildir. Çünkü malvarlığına ilişkin uyuşmazlıklarda malın ne zaman edinildiği, hangi para ile alındığı, malın kimin adına kayıtlı olduğu, evlilik tarihleri, kullanılan krediler ve tarafların yaptığı katkılar gibi birçok husus birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle boşanma ile birlikte veya boşanma sonrasında mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı, değer artış payı veya katkı payı alacağı gündeme gelebilir.

Mal rejimi nedir?

Mal rejimi, eşlerin evlilik sırasında sahip oldukları malların ve borçların eşler arasındaki hukuki durumunu belirleyen sistemdir.

Eşler evlenirken veya evlilik devam ederken kanunda öngörülen şartlarla farklı bir mal rejimini seçebilir. Böyle bir seçim yapılmamışsa, kanuni mal rejimi uygulanır.

Günümüzde evliliklerde esas olarak edinilmiş mallara katılma rejimi ile karşılaşılmaktadır.

Bu sistemde temel olarak evlilik süresince edinilen bazı mallar bakımından eşlerin birbirleriyle olan alacak ilişkisi, boşanma veya mal rejiminin sona ermesi sonrasında ortaya çıkar.

Burada önemli bir nokta vardır:

Mal paylaşımı denildiğinde her malın fiziksel olarak ikiye bölünmesi söz konusu değildir.

Çoğu zaman mesele, malın kendisinin yarısının diğer eşe verilmesinden ziyade, mal rejiminin tasfiyesi sonucunda ortaya çıkan alacağın belirlenmesi ve ödenmesi şeklindedir.

Eşimin üzerine kayıtlı olan evden benim de hakkım çıkar mı?

Evlilik sırasında alınan bir evin yalnızca eşlerden birinin adına kayıtlı olması, diğer eşin hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmez.

Örneğin eşlerden biri evin tapusunda malik olarak görünürken diğer eş evin satın alınması veya kredi borçlarının ödenmesi sürecine katkıda bulunmuş olabilir.

Ancak tapuda malik olmak ile mal rejiminin tasfiyesi sonucunda ortaya çıkabilecek alacak hakkı birbirinden farklı konulardır.

Bu nedenle “Ev benim üzerime kayıtlı, eşimin hiçbir hakkı yok” veya “Ev eşimin üzerine kayıtlı, dolayısıyla kesinlikle benim yarım” şeklindeki yaklaşımlar her olay bakımından doğru değildir.

Evlilik sırasında alınan her mal paylaşılır mı?

Hayır.

Malın hangi tarihte edinildiği ve hangi kaynak kullanılarak satın alındığı büyük önem taşır.

Örneğin evlilikten önce edinilmiş bir mal ile evlilik sırasında edinilmiş bir mal aynı şekilde değerlendirilmez.

Aynı şekilde miras yoluyla elde edilen bir mal veya karşılıksız kazanılan bazı malvarlığı değerleri bakımından da farklı hukuki kurallar uygulanabilir.

Bu nedenle öncelikle malın edinilme tarihi ve edinilme şekli belirlenmelidir.

Evlilikten önce alınan ev için diğer eşin hakkı olabilir mi?

Evlilikten önce edinilen mallar bakımından genel olarak evlilik sırasında edinilmiş mallara ilişkin kurallar doğrudan uygulanmaz.

Ancak bu, evlilikten önce alınan bir mal hakkında hiçbir şekilde alacak hakkı doğamayacağı anlamına gelmez.

Örneğin diğer eş evlilik süresince kendi kişisel parasından bu malın kredi borçlarının ödenmesine katkıda bulunmuş veya malın değerinin artmasına yönelik bir katkı sağlamış olabilir.

Somut olayın şartlarına göre katkı payı veya değer artış payı gibi farklı talepler gündeme gelebilir.

Bu nedenle “Ev evlenmeden önce alındı, hiçbir şekilde hakkım yok” şeklinde kesin bir sonuca varmadan önce yapılan katkının niteliğinin değerlendirilmesi gerekir.

Katılma alacağı nedir?

Katılma alacağı, özellikle edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde karşımıza çıkan temel alacak türlerinden biridir.

Basit bir ifadeyle, evlilik süresince edinilmiş malların tasfiyesi sırasında kanundaki şartlar çerçevesinde diğer eş lehine ortaya çıkabilen alacaktır.

Örneğin evlilik sırasında eşlerden biri adına bir ev alınmış ve bu ev edinilmiş mal niteliğinde kabul edilmişse, mal rejiminin sona ermesi sonrasında diğer eş bakımından katılma alacağı gündeme gelebilir.

Ancak katılma alacağının hesaplanması yalnızca “evin yarısı benim” şeklinde yapılmaz.

Malın niteliği, borçları, edinilmesine ilişkin finansman, varsa kişisel mal katkıları ve tasfiye tarihindeki değer gibi birçok unsurun hesaplamaya etkisi olabilir.

Katılma alacağı için evin tapusunda adımın bulunması gerekir mi?

Hayır, katılma alacağı bakımından mutlaka tapuda malik olmak gerekmez.

Evlilik sırasında edinilen mal eşlerden yalnızca birinin adına kayıtlı olabilir.

Önemli olan mal rejiminin tasfiyesi sırasında o malın hukuki niteliğinin ve eşlerin birbirlerine karşı alacaklarının belirlenmesidir.

Bu nedenle “Tapu eşimin üzerinde, benim tapuda adım yok” şeklindeki düşünce tek başına diğer eşin mal rejiminden kaynaklanan alacak hakkı bulunmadığı anlamına gelmez.

Eşlerden biri çalışmıyorsa mal paylaşımında hakkı olur mu?

Evlilik sırasında eşlerden birinin çalışmaması, tek başına mal rejiminden kaynaklanan bütün haklarını ortadan kaldırmaz.

Özellikle ev işleri, çocukların bakımı ve aile düzeninin yürütülmesi gibi katkılar mal rejimi bakımından önem taşıyabilir.

Bu nedenle “Çalışmadım, hiçbir mal üzerinde hakkım yok” şeklinde düşünmek doğru değildir.

Ancak hangi mal bakımından ne tür bir alacak hakkının doğacağı, mal rejiminin türüne ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Değer artış payı alacağı nedir?

Değer artış payı, bir eşin diğer eşe ait olan bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız veya uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunması halinde gündeme gelebilecek bir alacaktır.

Örneğin ev eşlerden birinin adına kayıtlı olabilir. Diğer eş ise kendi birikiminden önemli miktarda para vererek bu evin alınmasına katkıda bulunmuş olabilir.

Bu durumda yapılan katkının hukuki niteliği ve malın tasfiye sırasında ulaştığı değer dikkate alınarak değer artış payı bakımından değerlendirme yapılabilir.

Burada önemli olan, yapılan katkının gerçekten ortaya konulabilmesidir.

“Evin alınmasına ben de para verdim” demek yeterli midir?

Tek başına iddia yeterli olmayabilir.

Evin alınmasına veya malın değerinin artırılmasına katkı sağlandığı ileri sürülüyorsa, bu katkının mümkün olduğunca ortaya konulması gerekir.

Banka kayıtları, para transferleri, kredi ödemeleri, satış belgeleri, taraflar arasındaki yazışmalar ve olayın niteliğine göre diğer deliller önem taşıyabilir.

Özellikle yüksek miktardaki katkılarda paranın nereden geldiğinin ve hangi amaçla kullanıldığının belirlenmesi önemlidir.

Katkı payı alacağı nedir?

Katkı payı alacağı, özellikle eski mal rejimi dönemine ilişkin uyuşmazlıklarda karşımıza çıkan bir kavramdır.

Burada en önemli konulardan biri, malın hangi tarihte edinildiğidir.

01.01.2002 tarihinden önceki dönem ile 01.01.2002 sonrasındaki dönem arasında mal rejimi bakımından önemli hukuki farklılıklar bulunmaktadır.

Bu nedenle eski tarihli evliliklerde ve özellikle 2002 öncesinde edinilen mallarda, olayın tarihleri dikkatli şekilde incelenmelidir.

Bir eşin diğer eş adına alınan bir mala kendi ekonomik imkanlarıyla katkı yaptığı iddia ediliyorsa, somut olayın şartlarına göre katkı payı alacağı gündeme gelebilir.

Katkı payı ile katılma alacağı aynı şey midir?

Hayır.

Günlük konuşmalarda bu kavramlar çoğu zaman birbirinin yerine kullanılsa da hukuki açıdan aynı anlama gelmezler.

Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi sırasında ortaya çıkan bir alacak türüdür.

Değer artış payı, bir eşin diğer eşin malına yaptığı katkı nedeniyle belirli şartlarda gündeme gelir.

Katkı payı alacağı ise özellikle 01.01.2002 öncesi döneme ilişkin mal rejimi uyuşmazlıklarında önem taşıyan farklı bir hukuki alacak türüdür.

Bu ayrım, özellikle uzun süren evliliklerde ve farklı tarihlerde edinilmiş birden fazla mal bulunduğunda büyük önem taşır.

2002 tarihi neden bu kadar önemli?

01.01.2002 tarihinde Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girmiş ve eşlerin mal rejimine ilişkin önemli düzenlemeler yapılmıştır.

Bu nedenle bir malın 2002 öncesinde mi yoksa sonrasında mı edinildiği, hangi hukuki kuralların uygulanacağı bakımından önemlidir.

Örneğin 1998 yılında alınan bir ev ile 2008 yılında alınan bir evin mal rejimi bakımından değerlendirilmesi aynı olmayabilir.

Aynı evlilik içerisinde hem 2002 öncesinde hem de 2002 sonrasında edinilmiş mallar bulunuyorsa, her bir mal bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.

Eşimin üzerine kayıtlı araba için de alacak hakkım olabilir mi?

Evet, somut olayın şartlarına göre bir araç da mal rejimi tasfiyesine konu olabilir.

Aracın hangi tarihte alındığı, satın alma bedelinin nasıl karşılandığı, aracın edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğu ve varsa araç üzerindeki borçların durumu değerlendirilir.

Aracın yalnızca eşlerden birinin adına kayıtlı olması tek başına konuyu çözmez.

Eşimin maaşıyla alınan mallarda benim hakkım olur mu?

Evlilik sırasında elde edilen gelirler, mal rejiminin niteliğine göre edinilmiş mal hesabında önem taşıyabilir.

Dolayısıyla “Parayı eşim kazandı, bu nedenle bütün mallar onun” şeklindeki yaklaşım her durumda doğru değildir.

Aynı şekilde “Evlilik sırasında alınan her şey otomatik olarak yarı yarıyadır” demek de doğru değildir.

Malın hangi gelirle ve hangi tarihte edinildiği, kişisel mal veya edinilmiş mal niteliği ve diğer hukuki unsurlar birlikte değerlendirilmelidir.

Miras kalan ev mal paylaşımına girer mi?

Miras yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri bakımından farklı kurallar uygulanır.

Örneğin eşlerden birine anne veya babasından miras kalan bir evin, sırf evlilik devam ederken miras kalmış olması nedeniyle otomatik olarak diğer eşle eşit şekilde paylaşılması söz konusu değildir.

Ancak bu ev üzerinde evlilik sırasında diğer eş tarafından yapılan bir katkı varsa, somut olayın şartlarına göre farklı bir alacak talebi gündeme gelebilir.

Örneğin miras kalan evin ciddi bir tadilatının diğer eşin parasıyla yapılması veya malın değerinin önemli ölçüde artırılması gibi durumların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Eşimin evine kredi ödedim. Hakkım var mı?

Bu sorunun cevabı kredi ödemesinin ne zaman ve hangi mal için yapıldığına göre değişebilir.

Örneğin eşlerden birinin evlilikten önce aldığı evin kredi borcunun evlilik sırasında diğer eş tarafından ödenmesi ile evlilik sırasında alınan ortak bir evin kredi ödemelerine katkıda bulunulması aynı şekilde değerlendirilmez.

Ödemelerin banka üzerinden yapılmış olması, dekontların bulunması veya başka belgelerle ispatlanabilmesi de önem taşıyabilir.

Bu nedenle kredi ödemelerinin tarihleri ve hangi kaynaktan yapıldığı tek tek incelenmelidir.

Eşimin borçları mal paylaşımını etkiler mi?

Evet.

Mal rejiminin tasfiyesinde yalnızca malların değeri değil, bazı borçların da dikkate alınması gerekebilir.

Örneğin evin satın alınması sırasında kullanılan kredi henüz tamamen ödenmemiş olabilir.

Bu durumda evin değeri belirlenirken ilgili borçların ve malın finansmanının tasfiyeye etkisi ayrıca hesaplanabilir.

Bu nedenle yalnızca taşınmazın güncel piyasa değerine bakarak “yarısı benim” şeklinde hesap yapmak doğru değildir.

Mal paylaşımında evin bugünkü değeri mi dikkate alınır?

Mal rejiminin tasfiyesinde değerleme konusu oldukça önemlidir.

Bir evin satın alındığı tarihteki değeri ile tasfiye sırasında ulaştığı değer birbirinden çok farklı olabilir.

Bu nedenle hangi tarihin esas alınacağı ve hangi değerleme yönteminin uygulanacağı, malın hukuki niteliğine göre belirlenmelidir.

Özellikle taşınmazın yıllar içerisinde ciddi şekilde değer kazanması halinde hesaplama çok daha önemli hale gelir.

Mal paylaşımı davasında bilirkişi incelemesi yapılır mı?

Dosyanın özelliklerine göre bilirkişi incelemesi gerekebilir.

Özellikle taşınmazların, araçların, şirket hisselerinin veya diğer malvarlığı değerlerinin hesaplanması gereken dosyalarda ekonomik ve teknik değerlendirmeler yapılabilir.

Bilirkişi raporunda malın değeri, borçlar, katkılar ve diğer hesaplama unsurları ele alınabilir.

Ancak bilirkişinin görevi hukuki kararı vermek değildir. Hukuki değerlendirme ve nihai karar mahkemeye aittir.

Şirket veya işletme de mal paylaşımına konu olabilir mi?

Evlilik sırasında edinilmiş bir şirket payı veya işletme değeri bulunması halinde, somut olayın şartlarına göre bunların da mal rejiminin tasfiyesi bakımından değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Burada şirketin kuruluş tarihi, hisselerin edinilme şekli, şirketin değeri ve eşlerin malvarlığıyla olan ilişkisi gibi birçok unsur önem taşır.

Bu tür dosyalarda hesaplama daha karmaşık olabileceğinden, malvarlığının tamamının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Mal rejiminin tasfiyesi davasında bütün mallar tek tek paylaşılır mı?

Her zaman fiziksel bir paylaşım yapılmaz.

Örneğin evin yarısının tapuda diğer eşe geçirilmesi yerine, mal rejiminin tasfiyesi sonucunda ortaya çıkan alacağın para olarak ödenmesi söz konusu olabilir.

Bu nedenle “Mal paylaşımı davası açtım, evin yarısı otomatik olarak benim olacak” şeklinde düşünmek doğru değildir.

Davada asıl mesele, mal rejiminin tasfiyesi sonucunda hangi eşin ne miktarda alacak hakkına sahip olduğunun belirlenmesidir.

Mal paylaşımı davası boşanma davasıyla birlikte açılabilir mi?

Boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi hukuken birbiriyle bağlantılı olsa da farklı hukuki konulardır.

Mal rejiminin tasfiyesinin yapılabilmesi bakımından boşanmanın hangi aşamada olduğu önem taşıyabilir. Bu nedenle boşanma davası ile birlikte veya sonrasında malvarlığına ilişkin taleplerin nasıl ileri sürüleceğinin somut olay bakımından değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle boşanma davası devam ederken malvarlığına ilişkin hakların korunması açısından sürecin başından itibaren dikkatli hareket edilmesi önemlidir.

Mal paylaşımı için hangi belgeler gerekir?

Dosyanın özelliklerine göre farklı belgeler gerekli olabilir.

Özellikle;

• Tapu kayıtları,
• Araç tescil kayıtları,
• Banka hesap hareketleri,
• Kredi sözleşmeleri,
• Kredi ödeme belgeleri,
• Maaş ve gelir kayıtları,
• Satış sözleşmeleri,
• Para transferlerine ilişkin dekontlar,
• Şirket ve ortaklık kayıtları,
• Fatura ve ödeme belgeleri,
• Taraflar arasındaki yazışmalar,
• Miras veya bağışa ilişkin belgeler,
• Taşınmazlara ilişkin diğer kayıtlar

önem taşıyabilir.

Burada önemli olan bütün belgelerin dava açılmadan önce mümkün olduğunca toplanması ve hangi belgenin hangi iddiayı desteklediğinin belirlenmesidir.

Mal paylaşımı davasında tanık dinlenir mi?

Somut olayın özelliklerine göre tanık deliline de başvurulabilir.

Özellikle paranın kim tarafından verildiği, bir malın alınmasına kimin katkıda bulunduğu veya tarafların belirli bir malvarlığı konusunda nasıl hareket ettiği gibi konularda tanık anlatımları önem taşıyabilir.

Ancak malvarlığına ilişkin uyuşmazlıklarda yalnızca tanık anlatımına dayanmak yerine, mümkün olan durumlarda yazılı ve objektif belgelerle iddiaların desteklenmesi de önemlidir.

Eşim malları başkasının üzerine geçirirse ne olur?

Boşanma veya mal paylaşımı ihtilafı ortaya çıktıktan sonra malvarlığının üçüncü kişilere devredilmesi gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle malvarlığının kaçırılması veya alacak hakkının etkisiz hale getirilmesi ihtimali bulunduğu düşünülüyorsa, somut olay bakımından gerekli hukuki tedbirlerin değerlendirilmesi önem taşıyabilir.

Bu nedenle böyle bir durum fark edildiğinde dava açılmasını beklemeden hukuki durumun incelenmesi faydalı olabilir.

Mal paylaşımı davasında en önemli konu nedir?

Tek bir konu söylemek gerekirse, malın geçmişinin doğru şekilde ortaya çıkarılması son derece önemlidir.

Mal ne zaman alındı?

Kimin adına kayıtlı?

Para nereden geldi?

Kredi kullanıldı mı?

Kredi kim tarafından ödendi?

Evlilikten önce mi sonra mı alındı?

Miras veya bağış yoluyla mı elde edildi?

Diğer eşin katkısı oldu mu?

Mal daha sonra satıldı mı?

Satıldıysa satış bedeli ne oldu?

Bu soruların her biri mal rejiminin tasfiyesi bakımından önem taşıyabilir.

Bu nedenle mal paylaşımı davası yalnızca “evler ve arabalar kimin olacak?” şeklinde değerlendirilmemelidir. Evlilik boyunca oluşan malvarlığının tamamının geçmişi incelenmelidir.

Mal rejiminin tasfiyesi davası açmadan önce ne yapılmalı?

Öncelikle eşlerin evlilik süresince edindiği malvarlığının mümkün olduğunca eksiksiz bir listesi çıkarılmalıdır.

Daha sonra her malın;

• edinilme tarihi,
• kimin adına kayıtlı olduğu,
• satın alma bedeli,
• kullanılan kredi,
• kredi ödeme tarihleri,
• ödeme kaynağı,
• varsa diğer eşin katkısı,
• mevcut değeri

gibi bilgilerinin belirlenmesi gerekir.

Bundan sonra hangi mal bakımından katılma alacağı, hangi mal bakımından değer artış payı, hangi dönem bakımından katkı payı alacağı veya başka bir talebin gündeme gelebileceği değerlendirilmelidir.

Özellikle uzun yıllar süren evliliklerde birden fazla malın bulunması halinde bu inceleme çok daha önemlidir.

Mal paylaşımı konusunda her boşanma davasında aynı sonuç çıkar mı?

Hayır.

İki kişinin boşanmış olması, mal paylaşımının da aynı şekilde yapılacağı anlamına gelmez.

Bir evlilikte yalnızca ev ve araba bulunurken başka bir evlilikte çok sayıda taşınmaz, araç, şirket hissesi, banka hesabı veya yatırım bulunabilir.

Ayrıca malların edinilme tarihleri ve finansman kaynakları da farklı olabilir.

Bu nedenle mal rejiminin tasfiyesi bakımından her dosyanın kendi ekonomik geçmişi içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

Hukuki Destek Alabilirsiniz

Mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacağı davaları, boşanma sürecinin en ayrıntılı hukuki konularından biri olabilir. Özellikle uzun yıllar devam eden evliliklerde, farklı tarihlerde edinilmiş taşınmazlar, araçlar, banka birikimleri, krediler ve diğer malvarlığı değerleri birlikte değerlendirilmelidir.

Bir malın kimin adına kayıtlı olduğu tek başına yeterli olmayabileceği gibi, evlilik sırasında edinilmiş olması da otomatik olarak “yarısı diğer eşindir” anlamına gelmez. Malın edinildiği tarih, kullanılan para, yapılan katkılar, borçlar ve malın hukuki niteliği birlikte incelenmelidir.

Bu nedenle dava açılmadan önce malvarlığının tamamının ortaya çıkarılması, hangi alacak türünün gündeme gelebileceğinin belirlenmesi ve hesaplamanın doğru yapılması hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşır.

TUZCU HUKUK & DANIŞMANLIK ile 0505 942 23 77 telefon numarası veya sitemizde bulunan whatsapp kanalından büromuzla iletişime geçerek hukuki destek alabilirsiniz.